Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο της διαφύλαξης και ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, προχώρησε πρόσφατα στην τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων στον αρχαίο τάφο Ελληνιστικής – Ρωμαϊκής περιόδου, ο οποίος βρίσκεται στον παραλιακό πεζόδρομο του Πρωταρά, σε κοντινή απόσταση από τη γνωστή παραλία Fig Tree Bay και είναι ευρύτερα γνωστός ως «Τάφος της Βασίλισσας».
Με την ενέργεια αυτή, παρέχεται στους επισκέπτες της περιοχής η δυνατότητα να κατανοήσουν την ιστορική και αρχαιολογική σημασία του μνημείου, ενισχύοντας παράλληλα την πολιτιστική ταυτότητα του τόπου και τον ποιοτικό εμπλουτισμό της τουριστικής εμπειρίας.
Ο Δήμος Παραλιμνίου – Δερύνειας χαιρετίζει την πρωτοβουλία του Τμήματος Αρχαιοτήτων και εκφράζει την ετοιμότητά του να συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους για την προστασία, προβολή και αξιοποίηση των μνημείων της περιοχής μας.
Τάφος Ελληνιστικής – Ρωμαϊκής Περιόδου (3ος αιώνας π.Χ. – 4ος αιώνας μ.Χ.)
Το 2010, κατά την κατασκευή του παραλιακού πεζόδρομου του Πρωταρά, σε αυτό το σημείο εντοπίστηκε ένας αρχαίος τάφος γεμάτος κτερίσματα. Ήταν ένας από πολλούς τάφους που υπήρχαν στην περιοχή του Πρωταρά αλλά ο μοναδικός που εντοπίστηκε ασύλητος.
Ο τάφος είναι ένας υπόγειος θάλαμος, στον οποίο έμπαινε κανείς κατεβαίνοντας εννιά σκαλιά ενός μακρόστενου περάσματος λαξευμένου στο φυσικό βράχο. Τρεις εξέδρες, δεξιά, αριστερά και μπροστά του εισερχόμενου δημιουργούσαν μια συνεχή επίπεδη επιφάνεια, πάνω στις οποίες γινόταν η εναπόθεση των νεκρών. Στο βάθος κάθε μίας από αυτές τις εξέδρες ανοίγονται μια επιμήκης θήκη μήκους 2-2,5 μέτρα για επιπρόσθετες ταφές. Ο κεντρικός χώρος του θαλάμου καταλαμβανόταν από τρεις πήλινες σαρκοφάγους, ενώ μια τέταρτη βρέθηκε σε μακρόστενη θήκη αριστερά του εισερχόμενου. Μέσα στις σαρκοφάγους βρέθηκαν ανθρώπινα οστά και κτερίσματα. Μια από τις σαρκοφάγους ήταν διακοσμημένη με κόκκινου χρώματος φυτά, ίσως και γιρλάντες. Παρόμοιες πήλινες σαρκοφάγοι χρησιμοποιούνται και σε άλλες περιοχές της Κύπρου (κυρίως σε θέσεις στα βόρεια και ανατολικά παράλια του νησιού) και της Ανατολικής Μεσογείου (όπως στην Παλαιστίνη, τη Συρία, τη Φοινίκη και την Κιλικία). Ξύλινες σαρκοφάγοι, από τις οποίες διατηρήθηκαν μόνο κομμάτια ξύλου και χάλκινα καρφιά, φαίνεται ότι υπήρχαν πάνω στις εξέδρες.
Τους νεκρούς συνόδευαν πήλινα αγγεία σε τύπους της Ελληνιστικής περιόδου (3ος-1ος αιώνας π.Χ.), σφραγίδες και πρόχοι, στα οποία τοποθετούνταν τροφή και ποτά για να τους συνοδεύσουν στο μακρινό ταξίδι τους. Η παρουσία μικρών αλάβαστρων αρωμάτων, μαρτυρά ότι οι ταφικές τελετές περιλάμβαναν τη χρήση αρωματισμένου λαδιού. Στα κοσμήματα που έφεραν οι νεκροί συμπεριλαμβάνονται χρυσά σκουλαρίκια αλλά και περικάρπια με χάντρες από γυαλί και φαγεντιανή. Το μοναδικό πήλινο ειδώλιο που βρέθηκε στον τάφο του Πρωταρά παριστάνει άνδρα που χορεύει με τα χέρια πάνω από το κεφάλι του. Φορά ενδυμασία περσικού τύπου. Έχει προταθεί ότι τα ειδώλια αυτού του τύπου ίσως να παρίσταναν τον θεό Άττι, σύντροφο της θεάς Κυβέλης.
Γυάλινα μυροδοχεία και άλλα γυάλινα αγγεία κατανάλωσης ποτού και φαγητού χρονολογούνται στη Ρωμαϊκή περίοδο, όπως και οι πήλινες σαρκοφάγοι. Συνεπώς συμπεραίνουμε ότι κάποιες από τις ταφές χρονολογούνται στην περίοδο από τον 2ο-4ο αιώνα μ.Χ.